Ad Lansink in gesprek met Maartje Frenken:
Intuïtief en emotioneel de eenzaamheid voorbij

Maartje Frenken (St Michielsgestel, 1961) schildert menselijke gestalten, dieren, bloemen en bomen. Haar intuïtie valt samen met de emotionele lading van de betoverende beelden, die zij met haar aquarelachtige schilderijen weet op te roepen.

Maartje: jouw doeken hebben iets betoverends, een moeilijk definieerbare uitstraling. Je koppelt minimalisme aan een krachtige inhoud. Is dat een bewuste keuze? Of komt het mysterie vanzelf?

Betoverend? Dat vind ik wel een compliment. Maar ik doel niet op een sprookje. En ook niet op tovenarij. Wel op iets, dat zich afspeelt buiten de realiteit van alledag. Toch is de werkelijkheid wel mijn uitgangspunt. Minimalistisch en toch met inhoud? Ja, dat is wel zo. Niet uit gemakzucht, maar juist om een zekere rust uit te stralen. Zou ik teveel verf en teveel onderwerpen op het doek brengen, dan verlies ik het overzicht. Het is wel een hele opgave, want het beeld mag ook weer niet te vrijblijvend worden. Het mysterie komt meestal vanzelf. Maar het blijft een worsteling, een zwaar en vermoeiend proces.

Jouw intuïtie en emotie – twee facetten van het menselijk gevoel – leveren voor de onbevangen toeschouwer boeiende beelden op, die een appel doen op de verbeelding. Hoe speel je dat klaar?

Mag ik hardop nadenken? Ik ben eigenlijk geen mens van woorden, wel van verf en materie. Als ik een kwast in mijn handen heb, dan ben ik helemaal weg. Dan is het pure meditatie, die mij drijft. Niet om in trance te raken, of zo en ook niet om te mediteren, maar wel om een zoektocht te beginnen met het doek, de verf, de kleuren. Ieder schilderij is een zoektocht. Ik weet tevoren niet waar ik uitkom. Ik kies wel een motief. Wat dan volgt, ben ik eigenlijk zelf: mijn belevenis, de vertaling van mijn gedachten. Uiteindelijk moet het schilderen, het intuïtief handelen, samenvallen met de emotionele lading van het motief.

Is de techniek – het schilderen in dunne transparante lagen - bepalend of toch het beeld, dat je voor ogen hebt of geleidelijk krijgt?

Ongetwijfeld dat laatste. Maar ik wil wel greep blijven houden op de techniek, op de verf ook. Ik schilder aquarelachtig. Vloeiend en transparant. De verflaag mag niet te dik worden. Het contact met het doek is voor mij belangrijk. De doorzichtigheid is essentieel. De verschillende lagen breng ik dun en druipend, bijna vormloos op het doek tot een beeld ontstaat, dat bij mij past. Met kleuren, die het beeld versterken, zelfs wanneer het gamma moeilijk te definiëren is. Is het beeld niet goed, dan begin ik opnieuw. Of ik schraap een of meer lagen weg. Het uiteindelijke resultaat telt.

Je werkt bewust met vage, omfloerste kleuren, kennelijk om beelden op te roepen, die veel te raden laten. Vanwaar die geheimzinnigheid? Of klopt mijn interpreatie niet?

Ja en nee. Ik wil inderdaad beelden schilderen, die wat te raden laten. Zinnige zaken liefst, die de verbeelding prikkelen. Maar geheimzinnigheid? Nee: dat wil ik niet. Ik vind het wel fijn, dat mensen zelf iets ontdekken, vormen die boeien, kleuren die aanspreken, een associatie die te denken geeft. Daarom moet ik niet te stellig zijn in de verbeelding. Trouwens: waneer ik schilder wil ik mezelf ook verrassen.

Je werk is figuratief maar soms is de abstractie tamelijk ver doorgevoerd, zelfs als het om portretten gaat. Wil je afstand creëren of toch iets anders?

Nee, het gaat mij niet om de wijze waarop iets geschilderd is, figuratief of wat meer abstract: ik wil wel uitkomen bij de echte emotie, de pure beleving van het beeld, dat ik met nogal wat inspanning op het doek heb gezet. Veel van mijn doeken hebben iets melancholisch. Ik doel niet meteen op zwaarmoedigheid, wel op het onmogelijke, het moeilijk bereikbare. Vandaar wellicht de vreugde wanneer een schilderij mijzelf overtuigt en verrast.

www.maartjefrenken.nl